Niemieccy naukowcy dokonali niezwykłego odkrycia – udało im się przywrócić do życia glony, które spoczywały na dnie Morza Bałtyckiego przez blisko 7000 lat. To odkrycie może zmienić nasze postrzeganie zdolności organizmów do przetrwania oraz pozwoli lepiej zrozumieć historię i przyszłość ekosystemu Bałtyku. Projekt PHYTOARK, realizowany przez naukowców z Instytutu Badań Morza Bałtyckiego im. Leibniza w Warnemünde, ma na celu badanie historii Bałtyku poprzez analizę jego osadów. W jego ramach naukowcy wydobyli z głębokości 240 metrów formy przetrwalnikowe okrzemek – jednokomórkowych glonów, które od wieków pozostawały uśpione w warunkach beztlenowych.Po wydobyciu próbek, naukowcy poddali je analizie i umieścili w sprzyjających warunkach laboratoryjnych. W efekcie udało się ożywić jeden z gatunków – Skeletonema marinoi, powszechnie występujący w Bałtyku. Glony odzyskały zdolność do fotosyntezy i rozmnażania, funkcjonując na poziomie współczesnych populacji.To odkrycie wpisuje się w nowatorską dziedzinę nazwaną ekologią zmartwychwstania, pozwalającą na eksperymentalne odtwarzanie dawnych ekosystemów i analizowanie ich adaptacji do zmian klimatycznych. Podobne dokonania są udziałem także polskich naukowców z mieszczącego się w Gdyni z Wydziału Oceanografii i Geografii Uniwersytetu Gdańskiego. W latach 2009-2014 prowadziliśmy badania w ramach projektu „CLISED" realizowanego pod kierunkiem prof. Grażyny Kowalewskiej z Instytutu Oceanologii PAN w Sopocie. Jednym z aspektów naszych analiz był zakwit sinic w Morzu Bałtyckim. Organizmy te, podobnie jak okrzemki omawiane w artykule, należą do mikroglonów i mogą tworzyć formy przetrwalne. Choć głównym celem projektu była rekonstrukcja historii akwenu Bałtyku, udało nam się również – z osadów – przywrócić do życia sinice, które były zachowane w formie przetrwalnikowej zwanej w przypadku sinic akinetami. To umożliwiło im przetrwanie w niekorzystnych warunkach środowiskowych – tłumaczy prof. dr hab. Hanna Mazur-Marzec z Wydziału Oceanografii i Geografii Uniwersytetu Gdańskiego. – Na podstawie analizy osadu i zachowanych w nim organizmów i ich chemicznych śladów udało nam się wykazać, że około 2000 lat temu (w okresie tzw. rzymskiego ocieplenia) zakwity tosycznych sinic z gatunku Nodularia spumigena były w Morzu Bałtyckim znacznie intensywniejsze niż obecnie. W nawiązaniu do wspomnianych w artykule okrzemek – te mikroorganizmy mogą w przyszłości znaleźć zastosowanie jako źródło kwasów omega-3, a także w przemyśle farmaceutycznym czy kosmetycznym. Wymaga to jednak dalszych, pogłębionych badań. Korzyści z odkrycia Lepsze zrozumienie zmian klimatycznych – badanie odtworzonych organizmów umożliwia rekonstrukcję warunków środowiskowych sprzed tysięcy lat, co pozwala lepiej przewidywać przyszłe zmiany w Bałtyku. Badania nad przetrwaniem organizmów – udowodniono, że mikroorganizmy mogą przetrwać w stanie uśpienia przez tysiąclecia, co otwiera nowe perspektywy w badaniach nad ekstremofilami i biologią przetrwania. Postęp w biotechnologii – odkrycie może inspirować rozwój technologii przechowywania komórek i organizmów, co ma potencjalne zastosowania w medycynie i ochronie środowiska. Nowe metody rekonstrukcji ekosystemów – umożliwia tworzenie „przeskoków czasowych” w laboratorium, by śledzić ewolucję fitoplanktonu i jego reakcje na zmiany środowiskowe. Przyszłość ekologii i nauki Odkrycie niemieckich badaczy to przełom w nauce o ekosystemach wodnych i biologii ewolucyjnej. Fakt, że organizmy mogą przetrwać tak długi okres w stanie uśpienia i ponownie funkcjonować w normalnych warunkach, daje naukowcom nowe narzędzia do badań nad historią Ziemi i adaptacyjnością organizmów.Dzięki dalszym analizom, możemy lepiej zrozumieć, jak Bałtyk zmieniał się przez tysiąclecia i jakie wyzwania czekają go w przyszłości. Być może pewnego dnia podobne techniki pozwolą na ożywienie jeszcze starszych form życia, dając nam niepowtarzalny wgląd w odległą przeszłość naszej planety. Opublikowano: 03.04.2025 14:40 Autor: Michał Sałata (michal.salata@gdynia.pl) Zmodyfikowano: 04.04.2025 15:37 Zmodyfikował: Natalia Kawalerowicz