Kultura

Urodzinowy weekend Konsulatu Kultury za nami

na zdjęciu mężczyzna z gitarą w trakcie koncertu

Koncert zespołu Kiev Office, na zdjęciu lider grupy Michał Miegoń// fot. Sebastian Mul

5 lat temu w dawnej siedzibie Domu Marynarza Szwedzkiego zagościło Gdyńskie Centrum Kultury. A przecież urodziny nie mogą obyć się bez świętowania. Dlatego w miniony weekend Konsulat Kultury zaprosił mieszkańców do wspólnej zabawy. Każdy znalazł tu coś dla siebie. Było muzycznie, kulturalnie, rodzinnie i twórczo.



Spektakle, warsztaty, spotkania, koncerty czy imprezy plenerowe. To tylko część wydarzeń, jakie co sezon odbywają się przy ul. Jana z Kolna 25. Pięć lat temu w sierpniu budynek otworzył swoje podwoje dla Gdyńskiego Centrum Kultury. Od tamtej pory – nawiązując do historii tego miejsca i jego dawnej funkcji – na elewacji widnieje napis: Konsulat Kultury.

5. urodziny Konsulatu Kultury celebrowano w weekend 26-27 sierpnia. Te dwa dni pełne upłynęły pod znakiem warsztatów i koncertów. Warsztaty taneczne, teatralne, oprowadzanie po zakamarkach konsulatu z Michałem Miegoniem, koncert zespołu Kiev Office, gry i zabawy dla najmłodszych, występy młodziutkich wokalistek – to tylko część atrakcji czekających na tych, którzy przyszli świętować w dawnym... Domu Marynarza Szwedzkiego.

Nazwa Konsulat Kultury nie jest przypadkowa. Obiekt był siedzibą Domu Marynarza Szwedzkiego i spełniał przed laty funkcję hotelu, konsulatu, ale też miejsca opieki nad marynarzami. W czasie działań wojennych był schronieniem dla jeńców i wysłanników ruchu oporu.
W latach 30. port w Gdyni prowadził bardzo intensywną wymianę towarową ze Szwecją. Przypływające statki przywoziły w ładowniach rudę i zabierały węgiel. Ważnym momentem było uruchomienie połączenia promowego z Trelleborgiem. Promy przewoziły do Polski m.in. wagony kolejowe. Z tego powodu tysiące marynarzy spędzało kilka dni na lądzie, co skłoniło przedstawicieli szwedzkiego kościoła do otwarcia placówki w Gdyni.

Dom Marynarza Szwedzkiego uruchomiony został w 1929 roku. Marynarzy w mieście przybywało, rosły również ich potrzeby. Niektórzy pragnęli noclegu – dla siebie albo często dla swoich rodzin. Trzeba było zatem przemyśleć, jak zagospodarować ich czas.

W 1934 roku Urząd Morski w Gdyni nieodpłatnie przekazał działkę o powierzchni 1 000 m2. Na wzniesienie odpowiedniego budynku rząd szwedzki przeprowadził jednorazową zbiórkę we wszystkich świątyniach w kraju.

Wybrano projekt Stanisława Płoskiego, który utrzymany był w stylu późnego funkcjonalizmu. Kamień węgielny wmurowano w 1935 roku. Nowoczesny budynek mieścił konsulat, hotel oraz kaplicę. Pierwsze uroczyste nabożeństwo odprawione zostało 9 czerwca 1936 roku. Ściany kaplicy oryginalnie ozdobiono freskami przedstawiającymi sceny biblijne o tematyce morskiej (połów ryb, chrzest Chrystusa, powołanie św. Piotra). O uznaniu z jakim spotkała się gdyńska budowla świadczy fakt, że już w 1937 roku posłużyła jako wzór dla podobnej instytucji w Gdańsku Nowym Porcie.

Od 1937 roku Szwedzi udostępniali obiekt na nabożeństwa polskiej parafii ewangelicko-augsburskiej, a podczas okupacji czasowo na nabożeństwa prawosławne i mennonickie. Tylko w pierwszym roku działalności placówkę odwiedziło 27 211 szwedzkich marynarzy.
Pierwszym gospodarzem Domu Marynarza Szwedzkiego był pastor Daniel Cederberg. Wielki przyjaciel Polski i aktywny działacz charytatywny kierował budową obiektu, a od 1932 roku pełnił obowiązki duszpasterza. Duchowny znał język polski i pisał artykuły o Polsce do prasy szwedzkiej. Za swą działalność otrzymał od rządu Złoty Krzyż Zasługi.

Podczas II wojny światowej obiekt stał się jednym z punktów przerzutu jeńców angielskich oraz materiałów wywiadowczych do Szwecji.
Budynek znacząco nie ucierpiał podczas działań wojennych. Niestety gdyński port został niemal całkowicie zniszczony i zablokowany wrakami. Prowizorycznie został uruchomiony w czerwcu 1945 roku, a w lipcu wpłynęły po węgiel pierwsze po wojnie statki szwedzkie.
Dla Domu Marynarza Szwedzkiego oznaczało to powolny powrót do normalności. Dom prowadził nadal działalność duszpasterską oraz integracyjną – również na skalę międzynarodową. Charakterystyczny napis na elewacji w języku szwedzkim, informujący o konsularnej działalności obiektu, umieszczono w 1959 roku.

Następcą pastora Cederberga był Bo Johansson, który służył w Domu Marynarza Szwedzkiego m.in. podczas stanu wojennego. Również wtedy placówka zaangażowana była w udzielanie pomocy potrzebującym.

W 2013 roku szwedzka wspólnota wyznaniowa sprzedała budynek miastu.

Konsulat Kultury powstał i funkcjonuje przy wsparciu środków Unii Europejskiej.

Galeria zdjęć

ikona Pobierz galerię
  • ikonaOpublikowano: 28.08.2023 12:58
  • ikona

    Autor: Karolina Szypelt (karolina.szypelt@gdynia.pl)

  • ikonaZmodyfikowano: 28.08.2023 16:55
  • ikonaZmodyfikował: Karolina Szypelt
ikona

Zobacz także